Verslag Conferentie 'naar een nieuw evenwicht'
De workshop bestond uit een presentatie door de heer drs Theo Konijn, ketenadviseur van Bureau Van Vieren (v4n), gevolgd door een uitwisseling tussen de deelnemers onderling.
Verslag van workshop 4 conferentie 9 december over de Kanteling “naar een nieuw evenwicht”
De workshop bestond uit een presentatie door de heer drs Theo Konijn, ketenadviseur van Bureau Van Vieren (v4n), gevolgd door een uitwisseling tussen de deelnemers onderling. Centraal stond het belang en de functie van netwerken en ketens in de ontwikkeling en uitvoering van het Wmo beleid en de kans die de vorming van coalities biedt op een effectiever ontwikkeling en uitvoering van dit beleid in het kader van De Kanteling.
Onder ketens worden verstaan:
- horizontale arrangementen tussen gelijkwaardige partners
- die een gezamenlijk doel nastreven, waarvoor ze elkaar nodig hebben
- die ten behoeve van burgers overkoepelende prestaties leveren.
Ketens hebben de volgende kenmerken:
- ze gaan uit van de vraag van burgers
- het uitvoerend (primair) proces is leidend voor de wijze van organisatie
- de deelnemende partijen faciliteren dit proces
- de meerwaarde zit in de voor alle betrokkenen betere uitkomsten van het geheel
- de deelnemende partijen zijn daarop aanspreekbaar (eigenaarschap)
- ketens ontstaan niet zomaar, maar vragen om een veranderproces.
Onder netwerken worden verstaan:
- autonome partijen of personen die elkaar vinden in een balans van halen en brengen
- met betrekking tot doelen die zij gemeenschappelijk bepalen en die voor hen nuttig en zinvol zijn
- het kan zowel gaan om professionele netwerken als om informele netwerken in zorg en welzijn.
In het kader van De Kanteling zijn bij ketens en netwerken de verhoudingen tussen formele en informele netwerken van belang. De ontwikkeling en het functioneren van informele netwerken (van vrijwilligers, belanghebbenden, betrokkenen, burgers) zal sterk worden gestimuleerd en professionals kunnen deze netwerken adviseren en ondersteunen.
Netwerken worden door mensen gemaakt en onderhouden. Een belangrijk kenmerk van netwerken is het principe van wederkerigheid. De relatie bepaalt in hoge mate de uitkomst en niet andersom. De kracht, kwaliteit en duur van het netwerk zijn daarvan in hoge mate afhankelijk.
Informele netwerken zijn belangrijk bij de ontwikkeling van sociale steunsystemen en van gemeenschapsvorming. Aandacht is belangrijk voor nieuwe, eigentijdse netwerkvormen, zoals via internet (“linked-in”). Daarin liggen veel toekomstige mogelijkheden, niet alleen ter vervanging, maar ook ter ondersteuning van fysieke netwerken in sociaal en geografisch verband.
Het functioneren van netwerken kan worden belemmerd of worden beschadigd door uiteenlopende belemmerende of bedreigende factoren, zoals:
- teveel partijen die de rol van regisseur opeisen of willen vervullen
- machtsverschillen, waardoor ongelijke relaties en verhoudingen ontstaan
- sterk verschillende samenstellende delen, waardoor het netwerk kwetsbaar is
- ontwikkelingen van buiten af, die zich moeilijk of niet laten beïnvloeden zoals
- afhankelijkheid van externe financiers, die hun eigen keuzen maken
Marktwerking is niet per definitie een voordeel bij het ontwikkelen en functioneren van netwerken en ketens. In ketenrelaties wordt zoveel mogelijk transparantie en bereidheid tot samenwerking verwacht. Dat houdt in, dat soms juist over de werking van de markt kan worden heengestapt. Er is ook verbondenheid nodig aan een gedeeld belang, vertrouwen en een inzet voor een langere duur.
Een en ander betekent, dat we op zoek gaan naar (organisatie)vormen die:
- het belang, de waarde voor de klant resp. gebruiker consequent voorop zetten
- de focus richten op de uitvoering, dus de concrete opbrengst voor de gebruiker
- uitgaan van een integrale benadering en interdisciplinaire vormen van aanpak
- leiden tot een gebundelde vorm van opdrachtgeverschap
- nieuwe, samengestelde constructies opleveren: publiek, privaat en civiel.
Dit betekent een andere orientatie dan beleid maken en organiseren op een verkokerde, sectorale of categorale, aanbodgerichte wijze, via de overlegvormen tussen overheid en maatschappelijke organisaties. De aandacht moet dus af, van de eendimensionale relatie tussen de overheid, de gemeente en de (professionele) maatschappelijke aanbieders.
Het gaat dus consequent om de vragen, tekorten en behoeften van de burger en over de eigen inbreng die de burger kan leveren. Ketenomkering wordt dat ook wel genoemd: beginnen daar waar de klant, de gebruiker is. De een-zijdige relatie tussen de gemeente als financier en opdrachtgever en de organisatie als opdrachtnemer, moet een driehoek worden. Burgers, clienten, gebruikers, afnemers moeten erin worden betrokken.
De belangrijkste opdracht van de Wmo en van De Kanteling is, om deze beweging actief tot stand te brengen. Op deze wijze kunnen nieuwe, vitale coalities worden gevormd.
Op uiteenlopende manieren kan de inbreng van klanten / clienten worden betrokken bij een optimale organisatie van de dienstverlening: via belangenbehartigers, informatie uit sociaal marktonderzoek, klanttevredenheidsonderzoeken (in de Wmo verplicht), de inbreng van clienten en gebruikersraden, van Wmo-raden en platforms, informatie van frontlijnwerkers, door een zo sluitend mogelijke verbinding te maken tussen informele sociale netwerken en professionale netwerken.
De grootste dynamiek in het zoveel mogelijk bereiken van vraagsturing zal echter ontstaan door informele netwerken als uitgangspunt te nemen bij de ontwikkeling van (professionele, ondersteunende) netwerken en ketens. Daardoor kan een een-zijdige focus en invulling van de relatie tussen de gemeente enerzijds en organisaties anderzijds worden voorkomen Daarmee kan nieuwe dynamiek ontstaan in de driehoek: overheid – burger - aanbieders van welzijn en zorg. Iedere situatie biedt daarvoor zijn eigen kansen en mogelijkheden.
In de workshop is een aantal mogelijkheden in dit verband in twee- of drietallen verkend.
Han Sleven, Primo nh, 22 december 2010
