Regiobijeenkomst Amstelland-Meerlanden: geïnspireerd door vraagsturing

Ook bespraken zij de mogelijkheid om visie en beleid op het gebied van de Wmo, jeugdzorg en werk en inkomen als regiogemeenten meer op elkaar af te stemmen.

Sprekers
Voor de bijeenkomst waren twee sprekers uitgenodigd. Suzanne Konijnendijk (VNG) gaf een presentatie over het proces van de Kanteling en maakte daarbij een verbinding met de transitie AWBZ-Wmo. Wethouder Janny Bakker vertelde in het tweede deel uitgebreid over de vernieuwende benadering van de gemeente Huizen.

DEEL 1

Kantelen: hoe en met wie?
In het eerste deel van de bijeenkomst sprak Suzanne Konijnendijk; landelijk projectleider van De Kanteling bij de VNG. Volgens haar is het begrip ‘Kantelen’ bij gemeenten zo langzamerhand wel ingeburgerd, maar zijn er nu vooral vragen over het hoe en met wie.

'Van recht, naar compensatie. Een simpele zin die voor burgers veel veranderingen met zich mee brengt. Het wordt vaak als confronterend ervaren dat de vraag om ondersteuning eerst wordt teruggelegd bij de burger zelf. Wat kan de burger en zijn/haar omgeving zelf bijdragen aan de oplossing? De verschillen tussen de uiteenlopende, op maat toegesneden oplossingen moet je als gemeente kunnen uitleggen. Voor welk deel is de gemeente verantwoordelijk en voor welk deel houdt de burger een eigen verantwoordelijkheid, dat moet duidelijk zijn', aldus Konijnendijk.

 
Overheveling taken vanuit de AWBZ naar de Wmo
Cijfers en feiten voor gemeentelijke beleidsvorming zullen in de komende periode nog worden gecompleteerd en beschikbaar gesteld. Het is ook van belang, dat gemeenteraden in het denk- en uitvoeringsproces van De Kanteling worden betrokken.

DEEL 2

Gemeente Huizen gaat uit van vraagsturing
Janny Bakker, wethouder van de gemeente Huizen, vertelde dat deze gemeente vraagsturing centraal heeft gesteld in haar beleid. Het gaat hierbij om het versterken van eigen verantwoordelijkheid en keuzevrijheid voor de burger als klant. Verder gaat het erom een zo passend mogelijk aanbod in de ondersteuning van burgers te realiseren, zodat zij mee kunnen blijven doen in de samenleving.

Op basis van dit hoofddoel gaat de gemeente, in die zin, principieel uit van ongelijkheid. Het RMO-advies verwoordt het als volgt: 'Het principe van verschillende mensen verschillend behandelen moet het uitgangspunt zijn. Specifiek beleid is rechtvaardiger.' Vraagsturing betekent in Huizen dan ook: persoonsvolgende financiering van de geboden ondersteuning. Uiteindelijk beweegt dat ook de professionele organisaties om mee te werken, ook al is hun positie en hun aanbod niet meer vanzelfsprekend, maar afhankelijk van de daadwerkelijke vraag.

Het Huizer model in een notendop
Wethouder Bakker: 'Als gemeente heb je via deze filosofie niet meer de regie over de dienstverlening: die ligt eerst en vooral bij de burger. Die bepaalt in samenspraak met de consulent wat nodig is en welk aanbod daarop het beste aansluit. De ervaring tot nu toe is dat het huidige budget daarvoor toereikend is. We gaan uit van een open-einde-financiering.'

De wethouder is ervan overtuigd dat, als je de vraag betaalt en niet het aanbod, dat tot meer tevreden burgers leidt. Uiteindelijk beweegt dat ook de organisaties om mee te werken. Het beleid is er immers op gericht om samen met de klant de beste oplossingen te zoeken.

'De rol van de Wmo consulent is om ‘met de handen op de rug’ te luisteren naar wat iemand echt nodig heeft, om vervolgens uit te komen op een oplossing, waarover overeenstemming bestaat. Het is dus niet ‘u vraagt, wij draaien.’’

Van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd
Volgens de wethouder is het belangrijkste argument om over te gaan op vraagsturing, de ondoelmatigheid van het aanbodgestuurde systeem: de kosten stegen, maar zonder een beter resultaat. Met name niet waar het gaat om complexe hulpverlening.

'Een aanbodgestuurd systeem werkt de afhankelijkheid van de burger in de hand. Bovendien is de keuzevrijheid beperkt. Daardoor denken mensen dat zij niet in staat zijn om zaken zélf op te lossen, wat leidt tot passiviteit. Als je als gemeente uitgaat van de vraag achter de vraag, dan worden burgers mondiger en denken zij beter na over wat ze met hun leven willen. Mensen willen niet in hokjes worden opgedeeld. Het versterken van eigen kracht en autonomie: dit is wat de gemeente Huizen in haar beleid wil helpen versterken.'