Petra Tamis over domotica-experiment GGZ-NHN

GGZ Noord Holland Noord werkt voor de hele regio Noord-Holland-Noord: van Heiloo tot en met Texel, inclusief West-Friesland. Binnen de divisie langdurende psychiatrie is ambulante zorg is één van de kernactiviteiten. In totaal worden ruim 2.000 cliënten behandeld in 12 ambulante FACT-wijkteams, verdeeld over het hele werkgebied.

In Den Helder worden zo’n 350 thuiswonende cliënten ondersteund door twee wijkteams die volgens het FACT-model werken. Een essentieel onderdeel van dit werkmodel is dat het wijkteam cliënten actief opzoekt en ondersteuning biedt. Het doel is dat mensen niet tussen wal en schip vallen en per saldo langer thuis kunnen blijven wonen. Voor een steeds wisselende groep (zo’n 20 %) van de cliënten is tijdelijk intensievere behandeling en zorg nodig. Deze cliënten worden elke ochtend in de teams besproken wordt en worden zonodig twee tot drie keer per dag wordt bezocht. Een in tijd zeer bewerkelijke aanpak, gezien het geografisch uitgestrekte gebied dat bediend wordt.

24 uur per dag contact
Een onlangs gestart domotica-experiment met touchscreenbeeldschermen bij de cliënten thuis lijkt een schot in de roos te zijn: 24 uur per dag kunnen cliënt en professional elkaar zien en spreken door een online-beeldverbinding tussen de cliënt thuis en de professional in de instelling. Zowel de cliënt als de hulpverlener kunnen het initiatief nemen tot contact.

De beeldschermoptie is oderdeel van een onderzoek dat wordt aangestuurd door het Trimbos-instituut. Kern van het onderzoek: vijftig cliënten mèt een beeldscherm en een controlegroep van vijftig cliënten zonder een beeldscherm worden anderhalf jaar gevolgd. Ambulante cliënten kwamen voor het onderzoek in aanmerking. Uitsluitingscriteria waren taalproblemen, wonen in een beschermde woonvorm en een leeftijd boven de 65 jaar.

Door middel van het gebruik van het HoNOS en MANSA-instrumentarium in de GGZ-sector, worden zowel de ervaringen van de cliënt als van de hulpverlener in kaart gebracht. Ook de sociale steun die een cliënt vanuit de omgeving krijgt, het gebruik van de computer, de bereikbaarheid van de behandelaar en de GGZ-thermometer worden onderzocht.

Verwachte voordelen
De verwachte resultaten van de touchscreen-contacten zijn talrijk. Projectleider Petra Tamis: “We verwachten dat het veiligheidsgevoel toe zal nemen. Cliënten hoeven namelijk alleen het scherm aan te raken om direct contact te hebben”. Dat kan 24 uur per dag en zo vaak als een cliënt dat nodig vindt. ’s Nachts staat het systeem doorgeschakeld naar de kliniek. “Daar bestond aanvankelijk de vrees dat cliënten ’s nachts vaak contact zouden zoeken. De ervaring tot nu toe wijst uit dat dit nauwelijks gebeurt”, aldus Petra Tamis.

Professionals verwachten een taakverlichting en een aanzienlijke besparing van de reistijden. Die taakverlichting zit ook ingebakken in de andere vorm van communiceren. Petra Tamis: “Als je bij iemand langs gaat, heb je meestal eerst een inleidend praatje met elkaar. Maar als je elkaar via het scherm ontmoet, kom je meteen ter zake. Je eerste vraag is dan meestal: ‘Waarmee kan ik u helpen?’”

Meer doen met het systeem
De cliënt die dat wil, kan meer doen met het systeem. Zo kan worden afgesproken dat een hulpverlener het digitaal prikbord gebruikt om mededelingen voor cliënten achter te laten. Ook is een touchscreen-agenda beschikbaar met vier functies: afspraak maken, herinnering, medicijngebruik en verjaardagen.

Cliënten kunnen via het systeem bovendien hun persoonlijk netwerk creëren door het systeem zo in te laten stellen dat zij met twee of meer andere cliënten of mantelzorgers online live contact kunnen hebben.

Petra Tamis: “Onlangs kondigde een cliënt aan dat zij haar tante in Nieuw Zeeland aan haar persoonlijke netwerk toe gaat voegen. Dat kan, omdat ook een gewone pc met webcam op het netwerk kan worden aangesloten. De cliënt en haar tante hebben vanouds uitstekend contact met elkaar. De kans bestaat dat door dit soort contacten er minder vaak een beroep op de GGZ wordt gedaan”. Cliënten kunnen met het beeldscherm trouwens op elk moment van de dag met een psychiater spreken. De betrokken psychiater heeft namelijk een zelfde beeldschermverbinding op zijn werkkamer. Petra Tamis: “Afspraak is dat we doorschakelen als een cliënt dat vraagt. Dat verrast cliënten vaak, want die zijn gewend dat je formeel van te voren een afspraak moet maken om een psychiater te spreken te krijgen”.

In samenspraak met cliënten ontwikkeld
Eén van de redenen achter het draagvlak dat dit project bij cliënten heeft is dat  cliënten en medewerkers vooraf in samenspraak bepaalden waaraan het systeem moest voldoen. Cliënten wilden bijvoorbeeld de zekerheid dat zij het systeem in de slaapstand konden zetten, zodat hulpverleners niet zonder toestemming bij de cliënt naar binnen kunnen kijken. Aan die eis is voldaan: de cliënt bepaalt of een medewerker die via het scherm contact zoekt, vervolgens wordt ‘toegelaten’ tot de huiskamer waar het apparaat staat. Petra Tamis: “De cliënten zien beeldcontact niet als een vervanging van een persoonlijk bezoek, maar als een aanvulling. Cliënten geven aan dat ze liever een paar keer per dag kort contact hebben, dan één keer in de week een wat langer durend huisbezoek”.
Verder uitrollen

Als het Trimbos-onderzoek aantoont dat er goede resultaten zijn aan te geven, voor de inzet van domotica, wil GGZ NHN het project uitbreiden en zoveel mogelijk thuiswonende cliënten van dit systeem voorzien. “We denken ook aan mobiele systemen. Een cliënt kan dan tijdelijk een beeldscherm in huis krijgen”, meldt Petra Tamis. Dit ter ondersteuning in de periode dat het minder goed gaat.

De verwachting is dat toekomstige, nieuwe aansluitingen sneller geregeld kunnen worden en tegen lagere kosten. In de huidige onderzoeksfase wordt in de woning van de cliënt namelijk een speciaal beveiligde lijn aangelegd. Dat vergroot de privacy van het contact. Petra Tamis: “Maar als banken ook gewoon via de normale Internetverbinding veilig kunnen communiceren met klanten, zouden wij als GGZ-organisatie dat toch ook moeten kunnen doen”.

FACT: Zorgintensivering voor het wijkteam
FACT staat voor Functie Assertive Community Treatment. GGZ Noord-Holland-Noord gebruikt deze vorm van zorgintensivering in alle 12 ambulante wijkteams van de divisie langdurende psychiatrie. Door FACT kan intensieve GGZ-zorg aan huis worden geboden. Doel is om mensen langer in hun eigen omgeving te laten functioneren, ook als het een periode minder goed gaat met de cliënt. Zonodig komen hulpverleners meerdere keren per dag langs bij de cliënt.

Elk wijkteam bestaat uit een psychiater, een psycholoog, een ervaringsdeskundige, een verslavingsmedewerker, een IPS en diverse sociaal psychiatrisch verpleegkundigen en casemanagers. De wijkteams werken intensief samen met de Psychiatrische Crisis Thuiszorg (PCT) en woonbegeleiders. Bovendien wordt samengewerkt met instanties in de wijk zoals de gemeente, politie en woningbouwverenigingen.

Cliënt: ‘Ik voel me veiliger’
Cliënt Rosa is zeer in haar nopjes met het systeem meldt ze desgevraagd via het beeldscherm aan de verslaggever van In voor zorg!: “Ik voel me veiliger. Alleen al het idee dat je elkaar op elk moment kunt spreken en zien, is al een goed gevoel. Ik heb via ditzelfde beeldscherm ook elke dag contact met vier andere mensen die bij GGZ Noord-Holland-Noord in behandeling zijn. Je leert elkaar op deze manier beter kennen en je weet van elkaar dat je ongeveer dezelfde achtergrond hebt. Dat praat een stuk makkelijker. Ik wil dit beeldscherm niet meer kwijt. Trouwens die agenda en die andere dingen die erop zitten, gebruik ik niet. Veel te ingewikkeld voor mij”.

CV Petra Tamis
Naam: Petra Tamis
Geboortejaar: 1964
Opleiding: GGZ Verpleegkundig Specialist
Werkervaring: Projectleider Domotica

Bron: In voor Zorg