Mantelzorgwoning nieuwe hit?

Staatssecretaris Bussemaker (VWS) vindt het een aantrekkelijk idee en gemeenten raken steeds meer geïnteresseerd in deze oplossing. Er lijken alleen maar voordelen aan deze aanpak te zitten: zo'n huisje (een enkele kamer is ook mogelijk), waarin aanpassingen op maat worden gemaakt voor de gebruiker(s), verlichten het werk van de mantelzorger. Beide partijen behouden voldoende privacy en opname in een vaak onpersoonlijk verzorgingshuis is niet nodig. Maar daarvoor moeten wel de mogelijkheden zijn. Niet iedereen beschikt over een tuin van meer dan negen bij zes meter.

Verder zijn er de kosten. Zo'n mobiele woning kost circa 130.000 euro. Ouderen verkopen soms hun eigen huis en kopen er eentje van de opbrengst. Aanpassingen worden betaald uit de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning). Na gebruik wordt de mantelzorgwoning weer verkocht en verplaatst. De betrokkene krijgt thuiszorg volgens een indicatieregeling. Huren is ook mogelijk. Woningcorporaties kopen mantelzorgwoningen, zoals in Eindhoven. In Arnhem worden er drie aangeschaft door corporaties en vervolgens verhuurd als een soort verplaatsbare aanleunwoning. Huur rond de 600 euro, eventueel minus huursubsidie.

Ber Bakers uit Eindhoven huurt van woningcorporatie Wooninc een huisje voor zijn demente moeder, die bovendien in een rolstoel zit. Voorheen moest hij, als er wat met haar was, midden in de nacht zijn auto in om naar haar toe te rijden. Zoals het nu is, is het 'kat in het bakkie', zoals hij zegt. Twee meter de tuin in lopen. Zijn vrouw Joke kwam op het idee, zij zag er een artikel over in de krant.

Hij is nu tevreden met de situatie, maar had er in het begin wel moeite mee. "Ik heb vaak gedacht: waar zijn we aan begonnen? Je hebt je werk, je gezin én je moeder, hoe dichtbij ze ook woont. Je bent geneigd steeds naar haar toe te lopen, omdat het zo lekker dichtbij is. Dat moet je afleren. Je moet leren om aan je eigen privacy te denken", vertelt hij. Hij is blij dat zijn moeder het goed maakt, ondanks haar dementie. Zijn moeder kan met camera's in de gaten worden gehouden. "Als er wat is, kunnen we meteen naar haar toe." Als hij en zijn vrouw weg willen kan het systeem worden overgeschakeld naar de woning van Bers broer, die ook in Eindhoven woont.

Ineke van Ballegooij uit Lent (Nijmegen) is tevreden met de woning op haar erf. Daarin verblijft haar gehandicapte moeder. "Sinds ze daar woont, doet ze veel meer. Het aanrechtblad is verlaagd. Daardoor kan ze koffie zetten, een eitje bakken. Het gaat beter met haar. Deze situatie bevalt haar prima", aldus Van Ballegooij. Haar moeder woonde eerste 30 kilometer van haar vandaan.

Arnold (83) en Emmy (77) Schalkx wonen nu ruim twee maanden in de tuin bij een van hun vier dochters, Hanneke, in Tiel. De twee woonden in Friesland en de kinderen in en nabij Tiel. Nadat Emmy in 2008 een herseninfarct had gekregen werd het voor Arnold te zwaar alleen voor haar te blijven zorgen. Gezien ook de afstand werd naar een passende oplossing gezocht. Die werd gevonden in de mantelzorgwoning. Deze is binnendoor via Hanneke's huis te bereiken. De twee wonen volledig zelfstandig. Ze hebben dit onderkomen na de verkoop van hun eigen huis gekocht. Arnold: "Na het herseninfarct van mijn vrouw was ik erg aan huis gebonden. Nu is dat anders. Ik kan, in overleg met Hanneke, haar man of zoon, rustig even weg. We zijn blij voor deze oplossing gekozen te hebben. Het moet natuurlijk wel klikken met je kinderen als je zo'n stap zet. Je hebt regelmatig met ze te maken. Gelukkig gaat het prima."

Hanneke en haar gezin zijn ook blij met de nieuwe situatie. "Het grote voordeel, vinden Hanneke en haar zus Hilde dat hun ouders er weer helemaal bij horen. Ze zijn nu dichtbij kinderen, familie en kennissen." En ook: "In een verzorgingshuis ben je, door personeelsgebrek, veel slechter af. Dat wilden we voorkomen."

Gemeenten weten, vanwege dit nieuwe verschijnsel, nog niet wat ze aan moeten met een mantelzorgwoning bij iemand in de tuin. In Eindhoven en Lent, zo vertellen betrokkenen, was het een regelrechte ramp. Zij hebben twee tot drie jaar tegen de bureaucratie moeten knokken om eindelijk het licht op groen te krijgen. In Lent wordt het huisje gedoogd. Zodra het niet meer nodig is, moet het binnen drie maanden uit de tuin weg zijn. In Tiel werd alles wonderlijk snel, binnen twee tot drie maanden, geregeld.

Staatssecretaris Jet Bussemaker (VWS), die een van de projecten van nabij heeft bekeken, wil van deze willekeur af. Een groot aantal organisaties heeft haar in een petitie gevraagd om de regelgeving te vergemakkelijken. Audrey Friedel van Mezzo, die de belangen voor mantelzorgers behartigt: „De overheid heeft gemeenten in 2004 al om een versoepeling van allerlei regeltjes gevraagd. De overheid wil namelijk dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Helaas geven niet alle gemeenten gehoor aan een soepelere regelgeving.”

Bussemaker gaat ijveren voor een regeling waarbij het makkelijker moet worden om zo’n tijdelijke woning te plaatsen. Ze is gecharmeerd van de mantelzorgwoning: ze ziet in dat de mantelzorger wordt ontlast en dat de bewoner er ook baat bij kan hebben. Ze onderzoekt nog wat exact de financiële voor- en nadelen van deze aanpak zijn.

Bron: De Telegraaf