'Armpie deur en de kleintjes van school halen'

,,Zo'n mooie dag en nou zijn de bewoners er nog niet'', zegt ze. ,,Wat ontzettend jammer.''

Booven Paede, een stolpboederij aan de Herenweg, wordt compleet verbouwd. Bouwvakkerbusjes staan tot de velgen in de modder op de grens tussen tuin en oprijpad. Binnen in de boerderij krioelen handige mannen als mieren rond, vloeren leggend, schilderend, verlichting installerend. Als hun werk gedaan is en het laatste bouwstof is opgedweild begint Booven Paede aan een heel nieuw leven: waar ooit het hooi voor de koeien lag opgestald, zijn nu kamers met sanitair en bereikbaar met een beddenlift. Acht, maximaal negen bewoners brengen straks op deze idyllische plek hen laatste levensjaren door. Thuiswonende ouderen kunnen er later in 2009 ook naar dagbehandeling in een nog te bouwen tuinpaviljoen. Angèle Jonker is klaar voor hun komst. Sterker, ze popelt.

Studieboeken
Jonker neemt dezer dagen afscheid als directeur van het Hoornse verzorgingshuis Avondlicht en zorgcentrum Kersenboogerd. Negen jaar werkte ze bij de twee tehuizen (onderdeel van Wilgaerden), waarvan de laatste zes jaar als directeur. Een drukke baan die ze combineerde met de opvoeding van vier jonge kinderen. In de avonduren, pufte ze uit boven de studieboeken. Zo haalde ze haar Heao-diploma en volgde ze een studie sociale gerontologie bij de VU. En nog is ze niet klaar. Sinds 2003 werkt ze aan haar promotie over het 'welbevinden in de vierde levensfase', ofwel de laatste jaren van het leven.

Een paar jaar geleden besloot Jonker dat het roer om moest. Lachend: ,,Ik ben 37, dus het zal de voorbode van de midlifecrisis wel zijn geweest.'' Tijdens een vakantie zette ze samen met haar man Bert het leven op een rijtje. ,,Ik vroeg aan Bert, stel dat je het leven helemaal over kon doen. Dat je blanco kon beginnen, zonder werk en kinderen. Wat zou je dan het liefst gaan doen? Bert is scheikundige, maar hij kwam op heel iets anders uit. Hij wilde wel boswachter worden of schapenhoeder. Ik wilde voor mezelf beginnen. In de ouderenzorg, want dat is absoluut mijn passie. Deze kleinschalige zorginstelling met een halve kinderboerderij erbij is de mix van wat we allebei willen.''

Avondlicht is een geweldig tehuis, vindt Jonker. Ze had er ook nog jaren met plezier kunnen werken. ,,Maar als directeur voelde ik me te ver van de bewoners af staan. Ik dacht altijd: des te hoger je positie in de zorg, des te groter de groep waarvoor jij kunt zorgen dat het leven beter wordt. Dat is misschien wel zo, maar ik was in de praktijk vooral aan het vergaderen. Daar voelde ik me niet altijd happy bij. Ik wil dichter bij de mensen staan en aanpakken. Hands on. Ik laat Avondlicht en wozoco Kersenboogerd in goede handen achter. Ik ga er ook niet echt weg. Ik blijf parttime bij Wilgaerden werken als projectleider van de villa, het toekomstige zorghotel aan de Koepoortsweg.''

Straks als de nieuwe bewoners van Booven Paede er zijn, kan Jonker volop aanpakken. Ze zal drie van de zeven nachtdiensten per week zelf draaien. De andere nachten heeft een van de twaalf medewerkers slaapdienst. ,,Ik ben als verpleegkundige in het MCA begonnen. Daar heb ik ook de poliklinische geriatrie opgezet. Die achtergrond, plus mijn ervaring als directeur, maakt natuurlijk dat ik van alle markten thuis ben. Ik kan mensen wassen en helpen met naar de wc gaan, maar ook gedrag opserveren, de boekhouding doen, personeel coachen, leiding geven.''

Musical
De boerderij is in tweeën gesplitst. Jonker en haar gezin wonen aan de ene kant, de ouderen aan de andere kant. Het is de bedoeling dat de het gezinsleven een beetje gaat mengen met dat van de bewoners. Als de kinderen van school komen, even een kopje thee drinken bij de bewoners. En een potje sjoelen. Jonker: ,,Niet dat ze altijd moeten, maar als ze het leuk vinden.'' Jongste dochter Terra van 2 jaar, zal straks rondscharrelen tussen de ouderen. Dochter Izell zit in groep 8, de kinderen beginnen al met het instuderen van de eindmusical. ,,Ik zei al tegen haar: daar wil wel ik met een paar bewoners naartoe.''

Nu de familie is verhuisd is de school in Aartswoud een stuk dichterbij. Jonker overweegt haar jongste kinderen naar die school te laten gaan. ,,Ik zie al voor me dat ik ze samen met een bewoner ga ophalen. Hup: armpie deur en dan schuifelen we die kant op.'' Ze pauzeert even en zegt: ,,Zo moet het gaan. Het gewone moet weer bijzonder worden.''
,,Voor ons gezinsleven is het ideaal dat wonen en werk niet meer zo gescheiden zijn. Het is niet meer racen om rond half zeven thuis te komen, koken eten en de oudsten snel ophalen van de voetbal. We zijn straks altijd bij huis. Wat zal dat een rust geven!'' Bert Jonker blijft voorlopig in dienst van zijn bedrijf, dat bijproducten bij de staalproductie van Corus verwerkt. In de weekeinden gaat hij volop aan de slag in de zorg. ,,Hij houdt nogal van koken. Dus de dagen dat hij niet werkt, gaat hij koken met de bewoners'', zegt Angèle. ,,En Bert doet natuurlijk de buitenboel. De tuin en de beesten. We hebben paarden, poezen en kippen. De kinderen rijden paard in hun eigen tuin. Wie heeft dat?''

Tuin
De tuin is natuurlijk vooral voor de bewoners. Omdat dementie soms gepaard gaat met dwalen, markeert een houten hek de grenzen van het erf. ,,Ze kunnen niet weg'', zegt Jonker. ,,Maar als mensen zich ergens veilig en op hun plek voelen, is de kans dat ze weg willen echt kleiner. Dat hoop ik ze hier te bieden. Een plek waar ze zich helemaal thuis voelen zodat ze niet op sjouw zullen gaan.''

Hoe dat te bereiken? Oprechte aandacht voor de mensen is Jonkers devies. Jonker weet waar de schoen soms kan wringen bij grote oudereninstellingen. ,,Het leven wordt een beetje geregeerd door het schema van zo'n instelling. Uit bed, koffie drinken, het programma ochtendactiviteiten, middagmaal, het programma middagactiviteiten, avondeten. Bewoners gaan mee in de stroom. Is er bij voorbeeld kaarten maken, hup dan gaat iedereen kaarten maken. En dan zeggen we tegen iemand die geen zin heeft.'' Jonker verdraait nu haar stem naar een kordaat toontje: 'Dan gaat u maar kijken, dat is ook leuk.'

,,Zo schakelen we dus de persoonlijkheid van mensen uit. Dat is toch eigenlijk heel erg. En het hoeft niet. Door te observeren, te vragen, gewoon dingen uit te proberen, kan je zien wat iemand echt leuk vindt om te doen. Ook als die persoon het niet meer onder woorden kan brengen. Ik zeg wel eens: 'Probeer de nee te horen achter de ja'. Oudere mensen, zeker vrouwen, hebben zich hun hele leven weggecijferd. Dus nu ze afhankelijk zijn, geven ze het antwoord dat jij wilt horen. Maar ik wil dat ze dingen doen die ze zelf leuk vinden. Dat is kwaliteit van leven.''

,,We gaan ons in Booven Paede ook niet laten regeren door de klok. Je kunt als bejaardenverzorgster drie keer hard hollend langs iemand die aandacht vraagt rennen en zeggen: ik heb het zo druk. Durf nou eens de boel de boel te laten en geef iemand de aandacht die hij of zij nodig heeft, zeg ik vaak. Het maakt straks niet uit als we het schema niet halen. Dat kan in zo'n kleinschalige setting natuurlijk ook veel makkelijker dan in een grote instelling. En als de maaltijd dan een keer dubbelgebouwen broodje wordt maar we hebben wel met elkaar een hele mooie middag gehad, dan is dat toch prima.''

Kwetsbaar
Waar haar eigen gedrevenheid vandaan komt? Jonkers: ,,Hoogbejaarde mensen zijn zo kwetsbaar. Helemaal afhankelijk van anderen. Ik wil gewoon dat er goed voor ze gezorgd wordt. Ik geef gastlessen aan het Horizon College. Als ik dan aan jongeren vraag waarom ze voor de zorg kiezen dan zeggen ze wel eens: 'Ik moet toch wat'. Ze doen liever iets met kleine kinderen, die ouwe lijven vinden ze eigenlijk maar niks. Dan word ik een beetje boos. Je verdient het niet om dit bijzondere werk te doen, denk ik dan.''

Het vraagt diepgang van jezelf om dit werk te doen. Maar je krijgt er ook veel voor terug. En natuurlijk, ook sommige ouderen zijn negatief en mopperig, maar juist die wil ik raken. Als zo'n verstokte mopperaar ineens een mooi moment heeft, dan is mijn dag helemaal goed.''

Op de website: www.jonkerszorg.nl is meer te lezen over de zorgboerderij Booven Paede.

Bron: Noordhollands Dagblad