| Verslag expertmeeting 'Samen werken aan een gezonde wijk' |
 |
 |
 |
| 22 juli 2010 |
|
De expertmeeting, 28 juni 2010 in de Moskee in de wijk Poelenburg in Zaandam, wordt geopend door dagvoorzitter Els Diepenmaat van PRIMO nh met een introductie op het thema Gezonde wijk. De achtergrond van het aanwezige publiek is zeer divers.
Deelnemers komen vanuit gemeenten, woningcorporaties en organisaties voor welzijn, zorg, sport en gezondheid. Op deze dag staat de gezondheid van de wijkbewoners centraal. Het blijkt dat rond de 40% van de volwassenen te weinig beweegt; dat percentage is bij jongeren zelfs nog hoger. Overgewicht is een zeer urgent probleem, hoe gaan we daar mee om? Bij het werken aan een gezonde wijk gaat het niet alleen om de leefstijl en het gedrag van mensen. Het gaat ook om een gezonde en veilige leefomgeving, een omgeving die zo is ingericht dat beweging van bewoners wordt gestimuleerd. Denk bijv. aan de aanwezigheid van parken, wandel- en fietsroutes door de wijk. Ook de kwaliteit van het milieu - lucht en bodem - dragen bij aan de gezondheid van de mensen. In deze expertmeeting staat de samenhang en integraliteit tussen al deze verschillende factoren en de samenwerking tussen actoren centraal Integraal werken aan een gezonde wijk: de JOGG-methode, door Ingrid BakkerIngrid Bakker is senior onderzoeker bij het onderzoeksinstituut TNO op het thema beweegvriendelijke omgeving voor kinderen en associate Lector De Gezonde Stad aan Hogeschool Windesheim in Zwolle. Haar presentatie gaat over de relatie die er is tussen de kenmerken van beweeg(on)vriendelijke stadswijken en het voorkomen van overgewicht en bewegingsarmoede onder stadskinderen. Om hierin verbetering te brengen is naar Frans voorbeeld de JOGG methode ontwikkeld: Jongeren Op Gezond Gewicht. Dit is een integrale aanpak vanuit verschillende invalshoeken zie zich specifiek richt op het verbeteren van de gezondheid van jongeren. Om dat te bereiken is het van groot belang dat bewoners en in dit geval kinderen participeren bij de inrichting van de buitenruimten. Het moet bewoners makkelijk gemaakt worden om gezond te leven en zich goed en veilig te kunnen bewegen in de buurt. Een goede samenwerking tussen de verschillende organisaties is daarbij voorwaarde. Lastig daarbij is dat de betrokken professionals vaak elk met een eigen doel en eigen aanpak in dezelfde wijk werken. Ingrid Bakker pleit er daarom voor dat de gemeente het initiatief neemt om tot een gezamenlijk doel te komen, dat centraal komt te staan in de aanpak. Een goed voorbeeld is de gemeente Zwolle, waar het programma 'Gezonde Stad Zwolle' is opgesteld. Zwolle werd in februari 2010 officieel uitgeroepen als eerste Nederlandse JOGG stad. Geïntegreerde aanpak voorwaarde voor een gezonde wijk, door Ellen Nieuweboer Ellen Nieuweboer is Programmamanager Gezonde Wijk in Poelenburg. De wijk waar deze bijeenkomst plaatsvindt. Zij presenteert het project zoals dat op het moment van de bijeenkomst nog in volle gang is. Bij een vergelijking tussen de verschillende Zaanse wijken scoorde de wijk Poelenburg qua gezondheid van de bewoners ver onder het gemiddelde. Ondanks het vele groen in de wijk. Dit had meerdere oorzaken. De ligging en luchtkwaliteit maakten het klimaat ongezond. Daarnaast was er weinig wijkbinding. Ook het besteedbaar inkomen van de bewoners is lager dan dat van de overige inwoners. Omdat Poelenburg ‘Vogelaarwijk’ is wordt er nu op een integrale wijze gewerkt. In de wijkplannen ondersteunt de fysieke inrichting het sociaal beleid. Inmiddels is het gezondheidsniveau van de wijk al aardig verbeterd. Ellen Nieuweboer licht het nieuwe stedenbouwkundige plan toe waarin o.a. wandelpaden zij opgenomen, die specifiek voor en door kinderen uitgezet. Op de plek waar een aantal flats zijn gesloopt komen eengezinswoningen. Ook wordt er een Multifunctionele Accommodatie gebouwd met – naast de andere functies – een gezondheidscentrum. Daarnaast is er in deze wijk nadrukkelijk aandacht voor het klimaat, de kwaliteit van de lucht, een vermindering van geluidsoverlast en energieneutrale aanpassingen. Workshop 1: Samenwerken aan gezondheidsbevordering door Mariska Jansen, Marten van Harten en Alma van Bruggen Poelenburg is één van de zgn. Vogelaarwijken of krachtwijken. Via een integrale aanpak (fysiek, sociaal en economisch) wordt in nauwe samenwerking met woningcorporaties gewerkt aan de verbetering van de wijk. Daarbinnen doet Poelenburg mee aan het landelijk experiment ‘Gezonde wijk’. Mariska Jansen (GGD Zaanstreek/Waterland, projectleider ‘bewegen op recept’), Marten van Harten (sociaal coördinator-beleidsadviseur gemeente Zaanstad) en Alma van Bruggen (accounthouder GGD gemeente Z’stad) vertellen hoe zij dit in Zaanstad aanpakken. Naast de inrichting van een wijk (kindlinten, fietsplan voor kinderen waarmee een prijs gewonnen) gaat het om het stimuleren van een gezonde leefstijl. Begin dit jaar is, in navolging van het succes in Den Haag, gestart met het project Bewegen op Recept. Dit is een project op het snijvlak van preventie en zorg. De GGD is de trekker van het project. De huisartsen kunnen bewoners doorverwijzen naar een leefstijladviseur, die dan in overleg met de deelnemer een aanbod van bewegingsactiviteiten opstelt (18 weken). Er is plek voor 50 deelnemers per jaar, vanaf februari tot nu hebben 34 mensen deelgenomen. Het project wordt gefinancierd door ZonMw, fonds Nuts Ohra, de gemeente en een kleine eigen bijdrage door de deelnemer. Zorgpunt is een duurzame financiering voor de langere termijn. Zaanstad zou graag meer structureel willen samenwerken met zorgverzekeraars, dat blijkt nog ingewikkeld hoewel er ook goede voorbeelden zijn (o.a. Den Haag). Workshop 2: Bewonersparticipatie in de gezonde wijk, door Somicha Bouzitoun (ASW) Het Amsterdams Steunpunt Wonen (ASW) activeert en begeleidt bewoners bij de ontwikkeling van projecten in hun eigen wijk. Dat kan gaan over allerlei onderwerpen, zo ook over de eigen gezondheid en de gezondheid van de wijk. De wijkadviseurs van het ASW ondersteunen de bewoners die met initiatieven komen in het uitvoeren van hun plannen en maken ze wegwijs naar de instanties ze daarbij nodig hebben. In de aanpak van het ASW wordt grote nadruk gelegd op de eigen ideeën en de eigen verantwoordelijkheid van de bewoners. Ook bij projecten waarin hun gezondheid centraal staat, begin je niets zonder participerende bewoners. De werkwijze van het ASW begint heel klein en heel persoonlijk met het zoeken van contact in de wijk. Achterhalen wat mensen zouden willen en ze vervolgens aansporen dat zelf uit te voeren en – indien nodig - begeleiding te bieden. Op die manier zijn er in de Amsterdamse wijken waarin de ASW werkzaam is heel goede resultaten bereikt. Het verhaal van Somicha Bouzitoun wordt geïllustreerd met enkele voorbeelden. Workshop 3: De bodem onder een gezonde wijk, door Maarten Broos en Jeroen Kalf In deze workshop wordt de link gelegd tussen gezond wonen en een gezonde bodem. Maarten Broos (Provincie Noord-Holland, team Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing, specialisatie bodemverontreiniging) en Jeroen Kalf (Milieudienst Waterland) vertellen elk vanuit hun eigen invalshoek over het bodemsaneringsproces. Dit kan nodig zijn als de grond is vervuild, bijvoorbeeld bij de bouw van een nieuwe woonwijk of van een gebouw met een maatschappelijke functie. En is afhankelijk van de mate van vervuiling en de risico’s die er op grond daarvan voor de bevolking zijn. Bij een dergelijk proces moet rekening gehouden worden met het sociaal psychologisch effect dat het kan hebben naar betrokken bewoners. In zo’n geval wordt vaak de GGD ingeschakeld voor de communicatie naar de bevolking over de echte effecten en de risico’s. Besproken wordt ook wie de bodemsanering financiert. Jeroen Kalf geeft als praktijkvoorbeeld de bodemsanering van het Breekoever project in Landsmeer. Workshop 4: Beweegvriendelijke omgeving voor de jeugd, door Wendeline Thijs en Erik Puyt Erik Puyt werkt als programmacoördinator Ruimtelijke Ontwikkeling&Accommodaties bij Sportservice Noord-Holland. Sportservice bundelt lokale, regionale en provinciale kennis en werkt samen met vrijwel alle Noord-Hollandse gemeenten op het gebied van aangepast sporten, breedtesport of topsport. Sportservice pleit daarbij voor regionale samenwerking. Samen met het NISB is een project gestart om een beweegvriendelijke omgeving te stimuleren. Sportservice zal de resultaten daarvan vertalen naar de lokale context van Noord-Hollandse gemeenten. Puyt stelt dat een beweegvriendelijke omgeving voor kinderen aan kwaliteit wint als er ook een aanbod aan activiteiten is voor diverse doelgroepen (stimuleer ontmoeting, contact door inrichting buurt en participatie bewoners, bijv. via de buurtsportvereniging. Het project 'Gooi in Beweging' is een mooi voorbeeld van regionale samenwerking. Wendeline Thijs is als beleidsmedewerker GGD Gooi&Vechtstreek aanjager van ‘Gooi in Beweging’, een samenwerking van 9 regiogemeenten. In dit project wordt gewerkt aan het stimuleren van beweging en de preventie en aanpak van overgewicht bij de jeugd in de regio Gooi- en Vechtstreek. Dit door de fysieke omgeving beweegvriendelijk in te richten. Financiering gebeurt uit reguliere uren en een kleine subsidie van het NISB. De GGD ondersteunt het traject van integrale beleidsbeïnvloeding en –ontwikkeling binnen gemeenten. Iedere gemeente kan vervolgens samen met netwerkpartners voor een eigen aanpak en accenten kiezen, het is aan hen om daarbij ook de doelgroepen te betrekken. Een tip: ‘Zorg voor mediators in de wijk die mee kunnen helpen om betrokkenheid te genereren’. |
Meer weten over het Kenniscentrum Wmo en Wonen Noord-Holland?
Het Kenniscentrum Wmo en Wonen is méér dan deze website. Wat dan precies? Dat leest u hier.